10.08.2022
How do natural disasters affect the economy?
Highlights:
- W 2020 roku miało miejsce 389 klęsk żywiołowych, w których zginęło 15 080 ludzi, a ponad 38 mln zostało poszkodowanych, straty ekonomiczne w 2020 roku oszacowano na 171 mld USD.
- Klęski żywiołowe można podzielić na geofizyczne, meteorologiczne, hydrologiczne, klimatyczne, biologiczne i eksterytorialne.
- Kraje o podwyższonym ryzyku katastroficznym tracą najwięcej, ponieważ w takich regionach może mieć miejsce nawet kilkadziesiąt takich zdarzeń rocznie.
- Pośrednie skutki to m.in. zmniejszenie produkcji, inwestycji, migracja i zapobiegawcze działania społeczeństwa.
- Krótkoterminowe, bezpośrednie skutki katastrof naturalnych zawsze negatywnie oddziałują na gospodarkę.
- Katastrofy klimatyczne mają negatywny wpływ na dynamikę wzrostu PKB, szczególnie w krajach słabiej rozwiniętych.
- Huragany negatywnie wpływają na rolnictwo, produkcję i turystykę, ale pozytywnie na budownictwo.
- Długoterminowe efekty klęsk żywiołowych obniżają tempo wzrostu gospodarczego.
- Ograniczenie wpływu ludzi na środowisko i odpowiednie przygotowania rządów mogą zminimalizować negatywne skutki ekonomiczne katastrof.
Details below!
Natural disasters have been occurring since time immemorial, but in recent years there have been far more of them, and the losses caused by them are being felt by an increasing number of people and businesses. The reason for this may be harmful human interference with the environment, causing climate change. Według raportu The International Disaster Database (EM-DAT) w samym 2020 roku miało miejsce 389 zdarzeń sklasyfikowanych jako klęski żywiołowe, w których zginęło 15 080 ludzi, a ponad 38 mln zostało poszkodowanych. Oprócz tragedii ludzkich kataklizmy niosą ze sobą również negatywne efekty dla gospodarki. We wspomnianym raporcie, straty ekonomiczne
in 2020 were estimated at $171 billion.
On what does the amount of economic losses caused by natural disasters depend?
Według klasyfikacji EM-DAT klęski żywiołowe można podzielić na kilka kategorii: geofizyczne (trzęsienia ziemi, ruchy masowe, erupcje wulkanów), meteorologiczne (ekstremalne temperatury, sztormy, huragany), hydrologiczne (powodzie, lawiny śnieżne), klimatyczne (susze, pożary lasów), biologiczne (epidemie, plagi) i eksterytorialne (uderzenia meteorytów). W zależności od tego, z którą z nich mamy do czynienia i na jaką skalę ona występuje, siła jej efektu może być różna. Inny może być także wpływ na poszczególne sektory gospodarki. Przykładowo potężne trzęsienie ziemi będzie miało dużo tragiczniejsze skutki, a proces odbudowy infrastruktury może zająć znacznie więcej czasu i pochłonąć więcej środków, niż w przypadku małej powodzi.
Duże znaczenie ma również to, w jakim regionie kataklizm ma miejsce. Kraje, które często doświadczają takich zdarzeń, mogą częściowo ograniczać ich negatywne efekty, ponieważ są na nie lepiej przygotowane aniżeli państwa, dla których katastrofy naturalne są rzadkością. Jednak pomimo tego, to właśnie kraje o podwyższonym ryzyku katastroficznym tracą najwięcej, ze względu na to, że w takich regionach może mieć miejsce nawet kilkadziesiąt takich zdarzeń rocznie i zazwyczaj właśnie te obszary doświadczają tych najsilniejszych i najtragiczniejszych w skutkach katastrof.
O ile straty w kapitale ludzkim i fizycznym dotykają tylko regionu, w którym miał miejsce kataklizm, to ze względu na postępującą globalizację, efekty ekonomiczne są nierzadko odczuwane także u najbliższych partnerów kraju. Natomiast w przypadku gdy poszkodowany jest kraj duży, taki jak na przykład Stany Zjednoczone, efekty gospodarcze mogą mieć charakter globalny.
Direct and indirect effects of natural disasters
Wspomniane straty w kapitale ludzkim, czyli zgony, urazy fizyczne i psychiczne, a także w kapitale fizycznym – zniszczenia infrastruktury, środków trwałych i surowców, są bezpośrednimi skutkami katastrof, które z kolei wywołują szereg pośrednich efektów. Do tych z kolei można zaliczyć m.in. zmniejszenie produkcji dóbr i usług, zmniejszenie inwestycji, migrację, zapobiegawcze działania społeczeństwa (np. wzrost oszczędności). Wszystkie te czynniki, spowodowane negatywnym szokiem podażowym, jakim jest wystąpienie katastrofy naturalnej, mogą w konsekwencji spowodować spowolnienie gospodarcze.
Bezpośrednie skutki klęsk żywiołowych należy zaliczyć do efektów krótkoterminowych. Ich mierzalność jest dużo łatwiejsza niż tych pośrednich. Po wystąpieniu kataklizmu zazwyczaj przeprowadzane są badania służące oszacowaniu strat materialnych. Bardziej skomplikowanie wygląda sprawa w przypadku estymacji efektów pośrednich, długoterminowych. Te z kolei można mierzyć, analizując zmiany m.in. wskaźnika PKB, wskaźnika aktywności gospodarczej, wskaźnika realnej konsumpcji gospodarstw domowych, wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, udziału kraju poszkodowanego w globalnym eksporcie i imporcie, kursu waluty krajowej, krajowych indeksów giełdowych, stopy bezrobocia czy też liczby bankructw firm w kraju dotkniętym katastrofą.
Należy jednak pamiętać o tym, że obserwowane zmiany wszystkich wymienionych wyżej wskaźników, nie będą spowodowane tylko negatywnym szokiem podażowym wywołanym przez katastrofę naturalną. Na gospodarkę ma jednocześnie wpływ wiele innych czynników i ciężko jest wyodrębnić efekt tylko jednego z nich. Dlatego do przewidywania i szacowania siły skutków długoterminowych wywołanych klęską żywiołową stosuje się specjalne modele makroekonomiczne.
All of the previously cited effects negatively affect the economy, and it cannot be denied that they are the vast majority. However, it is also necessary to mention the few positive indirect effects that may also occur. With potential financial assistance from abroad or by using one's own resources, it is possible to reconstruct the destroyed region. Typically, the reconstructed infrastructure is more resistant to renewed attacks from the elements. In addition, it is possible to upgrade it and introduce better technologies. Therefore, the effect of reconstruction will be greater productivity in the future, which is undoubtedly a positive effect for the economy.
Results of empirical studies of the impact of natural disasters on the economy
Ekonomiści od lat badają wpływ wszelkiego rodzaju klęsk żywiołowych na gospodarkę. Główna konkluzja płynąca z badań efektów bezpośrednich jest bardzo intuicyjna: krótkoterminowe, bezpośrednie skutki katastrof naturalnych zawsze negatywnie oddziałują na gospodarkę. Nie budzi zdziwienia również to, że względnie większe straty materialne ponoszą kraje lepiej rozwinięte, w których zniszczeniu mogą ulec droższe budynki i środki trwałe, a także to, że koszty te są coraz większe wraz z upływem czasu, co także można tłumaczyć coraz droższą infrastrukturą. Badacze w większości zgadzają się także z zależnością, że w krajach bogatszych, klęski żywiołowe powodują mniej zgonów. Są jednak wątpliwości co do liniowości tej zależności.
Znacznie ciekawiej prezentują się wyniki badań efektów pośrednich. Katastrofy klimatyczne mają zdecydowanie negatywny wpływ na dynamikę wzrostu PKB, jednak siła efektu nie zawsze jest wprost proporcjonalna do skali kataklizmu, a zależność jest nieliniowa. Ponadto, spowolnienie gospodarcze jest bardziej odczuwane w krajach słabiej rozwiniętych. Badania wpływu ekstremalnych zjawisk meteorologicznych, takich jak huragany, pokazują, że nie mają one negatywnego oddziaływania na wszystkie branże. Poszkodowane są głównie takie sektory jak rolnictwo, produkcja czy turystyka. Natomiast pozytywne skutki odczuwają firmy działające w budownictwie, głównie ze względu na konieczność odbudowy zniszczonej infrastruktury. Potwierdza to wcześniejszą tezę o możliwych, aczkolwiek nielicznych, pozytywnych efektach klęsk żywiołowych. Do jeszcze ciekawszych wniosków, doszli ekonomiści (Leiter, Oberhofer i Raschky) badający konsekwencje powodzi w Europie. Otóż okazuje się, że w wielu przypadkach w regionach dotkniętych powodziami, wzrastało zatrudnienie oraz obserwowano większą akumulację kapitału, a produktywność nie ulegała znaczącej zmianie. Można zatem przypuszczać, że aby utrzymać wydajność produkcji na poziomie sprzed powodzi, firmy musiały zwiększyć inwestycje oraz zatrudnienie.
Niewiele jest badań w kontekście długoterminowych efektów klęsk żywiołowych, głównie ze względu na problemy z danymi i trudność w odizolowaniu wpływu jednego czynnika na dany wskaźnik w perspektywie kilkunastu-kilkudziesięciu lat. Jednak te istniejące pokazują, że kataklizmy obniżają tempo wzrostu gospodarczego również w latach następujących po roku wystąpieniu tego zdarzenia.
What can we do to offset the effects of natural disasters?
Katastrofy naturalne mają zdecydowanie negatywny wpływ na gospodarkę kraju, w którym występują, a przez postępującą globalizację, efekt ten rozszerza się też na inne państwa. Dlatego tak ważne jest ograniczenie szkodliwego wpływu ludzi na środowisko. Zmiany klimatyczne spowodowane w pewnej mierze przez człowieka przyczyniają się po części do klęsk żywiołowych, których można by uniknąć. Ponadto, rządy państw, które szczególnie są narażone na tego typu zjawiska, powinny poprzez odpowiednie, wczesne przygotowania dążyć do minimalizacji negatywnych skutków ekonomicznych.