08.09.2020

Analiza ABC/XYZ – czyli jak zarządzać zapasami i utrzymywać porządek w magazynie

Zastanawiasz się, dlaczego twój biznes nie rozwija się tak sprawnie jak planowałeś? Formalności to nie wszystko. Jeśli posiadasz firmę z dużym, średnim czy małym magazynem i wiesz, że rozplanowanie w nim towaru nie jest na najwyższym poziomie, warto będzie zapoznać się z koncepcją analizy ABC/XYZ.

Na czym polega i czym jest Analiza ABC/XYZ

Klasyfikacja ABC bardzo często znajduje zastosowanie w gospodarce magazynowej i zarządzaniu zapasami. Pozwala ona wyróżnić materiały, które będą dla firmy najbardziej istotne. Podział materiałów na odpowiednie grupy jest najważniejszy z punktu widzenia sprawnego działania przedsiębiorstwa. Metodę ABC można rozszerzyć o klasyfikację XYZ, co jest niezbędne do zbadania regularności zużycia materiałów.

Powyższa analiza jest swego rodzaju rozszerzeniem Zasady Pareto, która w 1951 roku została opracowana przez amerykańskiego teoretyka zarządzania Josepha Jurana a jej nazwa pochodzi od włoskiego ekonomisty i socjologa Vilfreda Pareto. Według tej zasady 80% dóbr znajduje się w posiadaniu zaledwie 20% społeczeństwa. Rzecz jasna te proporcje nie są tak sztywne i w rzeczywistości znacznie częściej odbiegają od wartości 80/20. Powyższa zasada znajduje jednak odzwierciedlenie w wielu dziedzinach życia.

Aby lepiej zrozumieć analizę ABC/XYZ warto przyjrzeć się bliżej każdemu z jej elementów.

Elementy ABC

Grupa A;

  • materiały najdroższe
  • jej wartość wynosi około 80% całości
  • ogólna masa wynosi mniej więcej 20%

Od strony zaopatrzenia jest to najważniejsza grupa, gdyż swoją wartością ma największy bezpośredni wpływ na koszty działalności. Dla materiałów tej grupy sugerowane są częste kontrole poziomu zapasów, a także dbanie o terminowość i jakość dostaw.

Grupa B:

  • materiały średniej wartości
  • jej wartość wynosi około 15% całości
  • ogólna masa wynosi mniej więcej 30%

Grupa nie obejmująca klasyfikacją najważniejszych towarów, jednak bardzo istotna w stosunku do całości przetrzymywanego materiału.

Grupa C:

  • materiały niskiej wartości
  • jej wartość wynosi około 5% całości
  • ogólna masa wynosi mniej więcej 50%

Zapasy o charakterze masowym. Dla tych materiałów zalecane są prostsze metody zarządzania zapasami, ale o tym trochę później.

Jednak do pełnej skuteczności analizy ABC/XYZ, niezbędne jest uzupełnienie jej o elementy klasyfikacji XYZ.

Elementy XYZ

Grupa X:

  • materiały o regularnym zużyciu
  • zapotrzebowanie na materiały tej grupy wynosi około 20% stałego zużycia
  • duża dokładność prognozy na ich zużycie
  • nie jest wymagane utrzymywanie dużej ilości zapasu na magazynie

Grupa Y:

  • materiały o zmiennym zużyciu, raczej sezonowym
  • zapotrzebowanie na materiały tej grupy mieści się w przedziale 20-50% stałego zużycia
  • średnia dokładność prognozy na ich zużycie
  • wymagane jest utrzymywanie dużej ilości zapasów na magazynie

Grupa Z:

  • materiały o nieregularnym, trudnym do jednoznacznego oszacowania, zużyciu
  • zapotrzebowanie na materiały tej grupy przekracza 50% stałego zużycia
  • niska dokładność prognozy na ich zużycie
  • wymagane jest utrzymywanie dużej ilości zapasu na magazynie albo pokrycie kosztów specjalnych zamówień

Skuteczność analizy ABC/XYZ

Po złączeniu obu klasyfikacji w jedną całość, otrzymujemy macierz kwadratową „trzy na trzy”, z której powstaje ostateczne dziewięć grup klasyfikacji materiałów: AX, AY, AZ, BX, BY, BZ, CX, CY, CZ. Graficznie przedstawiona macierz pokazuje, że najbardziej istotna jest grupa AX,
a najmniej – CZ.

Dla lepszego zobrazowania tej metody, bez wglądu na macierz, poniżej podane są opisy grup skrajnych i tej środkowej i zalecane do nich metody zarządzania zapasami.

Grupa AX (wysoka wartość zapotrzebowania; duża dokładność prognozy) – metoda just-in-time, polegająca na dostarczaniu materiałów potrzebnych do wytworzenia produktów lub usług dokładnie w takiej ilości, jakiej potrzebuje firma, i dokładnie w takim czasie, w jakim są one konieczne.

Grupa AZ (wysoka wartość zapotrzebowania; niska dokładność prognozy) – sterowanie według stanu zamówieniowego zapasów magazynowych.

Grupa BY (średnia wartość zapotrzebowania; średnia dokładność prognozy) – sterowanie według maksymalnych i minimalnych zapasów magazynowych.

Grupa CX (niska wartość zapotrzebowania; duża dokładność prognozy) – sterowanie według wyprzedzeń, czyli cykl produkcyjny nie może być dłuższy niż wyprzedzenia.

Grupa CY (niska wartość zapotrzebowania; niska dokładność prognozy) – sterowanie według programu i zapasów.

Analiza robiona ręcznie potrafi być pracochłonna. Na szczęście są programy komputerowe do tego przeznaczone. Jednym z przykładów jest system Comarch ERP XL który umożliwia automatyczną klasyfikację z wykorzystaniem modułu Business Intelligence, jak również daje możliwość ręcznego przypisywania towarów do grup. Wspomniany powyżej system zapisuje też wyniki, dzięki czemu możliwa jest analiza historycznych klasyfikacji towarów.

Nie czekaj i raz na zawsze zaprowadzić porządek w swoim magazynie. Wypróbuj Analizę ABC/XYZ w praktyce i przekonaj się, jak bardzo ułatwi Ci ten proces.

Jeśli zainteresował Cię ten artykuł, zapoznaj się z pozostałymi na naszym blogu!

Jako ConQuest Consulting doradzamy przy realizacji różnych projektów, również pomagając optymalizować procesy w firmach. Zobacz, jak pomagamy naszym klientom lub zapisz się na darmową konsultację z naszym specjalistą, który opowie Ci, w jaki sposób możemy pomóc twojemu biznesowi.

 

Radosław Wieczorek

Zobacz inne wpisy

Jak usprawnić dzialalność przedsiębiorstwa
Zarządzanie przedsiębiorstwem

10 sposobów na usprawnienie działalności firmy

Zobacz więcej
Rola inwestycji zagranicznych
Gospodarka

Rola inwestycji zagranicznych w innowacyjnych gospodarkach wschodzących

Zobacz więcej
Analiza 5 sił Portera
Analiza konkurencji

Zrób To Sam! – analiza atrakcyjności sektora metodą 5 sił Portera

Zobacz więcej